Indonesia không chỉ là quốc gia vạn đảo. Đây là quốc gia có số lượng người Hồi giáo lớn nhất thế giới. Sức tiêu thụ thực phẩm Halal tại đây là con số khổng lồ.
Trước đây, việc dán nhãn Halal tại Indonesia khá linh hoạt. Nó chủ yếu dựa vào uy tín của Hội đồng Ulama (MUI). Doanh nghiệp có thể làm hoặc không, tùy chiến lược.
Nhưng cuộc chơi đã thay đổi. Chính phủ Indonesia đã ban hành Luật số 33/2014 về Đảm bảo Sản phẩm Halal (JPH). Luật này đánh dấu một cuộc cách mạng quản lý chưa từng có.
Cơ quan mới BPJPH đã tiếp quản quyền lực. Các quy định trở nên cứng rắn và mang tính pháp lệnh. Quy định Halal Indonesia BPJPH không còn là lời khuyên, đó là mệnh lệnh.
Hoa Sen Foods nhận thấy nhiều doanh nghiệp Việt vẫn còn mơ hồ. Sự chậm trễ trong việc nắm bắt thông tin có thể trả giá đắt. Hàng hóa có thể bị chặn ngay tại cảng Tanjung Priok.
Hãy cùng chúng tôi giải mã “ma trận” pháp lý này. Chúng ta cần biết mình đang đối mặt với ai và phải làm gì để tồn tại.
Sự Chuyển Giao Quyền Lực Từ MUI Sang BPJPH
Sự thay đổi lớn nhất nằm ở bộ máy quản lý. Đây là điểm gây nhầm lẫn nhiều nhất cho các nhà xuất khẩu.
MUI: Từ Người Cầm Trịch Thành Cố Vấn Tôn Giáo
Suốt hàng chục năm, MUI (Majelis Ulama Indonesia) là “ông vua” trong thế giới Halal Indonesia. Họ vừa đánh giá, vừa ra quyết định, vừa cấp chứng nhận.
Tuy nhiên, theo luật mới, quyền lực hành chính của MUI đã bị thu hồi. MUI không còn là đơn vị cấp giấy chứng nhận Halal nữa.
Vai trò hiện tại của MUI tập trung vào chuyên môn thần học. Họ chịu trách nhiệm ban hành Fatwa (Sắc lệnh tôn giáo). Họ quyết định xem sản phẩm đó có phù hợp với luật Sharia hay không.
Ngoài ra, MUI còn đóng vai trò thẩm định năng lực của các kiểm toán viên (Auditor). Họ đảm bảo những người đi đánh giá có đủ kiến thức tôn giáo.
BPJPH: Cơ Quan Quyền Lực Nhà Nước Mới
BPJPH (Badan Penyelenggara Jaminan Produk Halal) là cơ quan mới được thành lập. Cơ quan này trực thuộc Bộ Tôn giáo Indonesia.
BPJPH nắm giữ quyền lực hành chính cao nhất. Họ là nơi tiếp nhận hồ sơ đăng ký của doanh nghiệp. Họ là đơn vị duy nhất có quyền cấp và thu hồi chứng chỉ Halal.
Nói một cách dễ hiểu, BPJPH là cơ quan quản lý nhà nước. MUI là hội đồng cố vấn chuyên môn. Còn việc đi kiểm tra nhà máy sẽ do các đơn vị thứ ba gọi là LPH (Lembaga Pemeriksa Halal) thực hiện.
Mô hình kiềng ba chân này (BPJPH – MUI – LPH) tạo ra sự minh bạch. Nhưng nó cũng khiến quy trình hành chính trở nên phức tạp hơn. Doanh nghiệp cần hiểu rõ để gõ đúng cửa.
Luật JPH (Jaminan Produk Halal): Bắt Buộc Hay Tự Nguyện?
Luật số 33/2014 là văn bản pháp lý xương sống. Tên đầy đủ là “Jaminan Produk Halal” (Đảm bảo sản phẩm Halal).
Chấm Dứt Kỷ Nguyên Tự Nguyện
Trước ngày 17/10/2019, chứng nhận Halal tại Indonesia là tự nguyện (Voluntary). Doanh nghiệp làm để tăng uy tín thương hiệu.
Nhưng luật JPH quy định rõ: “Các sản phẩm nhập khẩu, lưu thông và kinh doanh trên lãnh thổ Indonesia BẮT BUỘC phải được chứng nhận Halal”.
Từ khóa ở đây là “Bắt buộc” (Mandatory). Nó áp dụng cho cả thực phẩm, đồ uống, mỹ phẩm, dược phẩm và hàng tiêu dùng.
Nếu sản phẩm của bạn có chứa thành phần Haram (như thịt heo), bạn phải ghi rõ. Nhãn sản phẩm phải ghi “Không Halal” kèm hình ảnh con heo hoặc đầu lâu màu đỏ.
Điều này tạo ra áp lực cực lớn. Hoặc bạn có chứng nhận Halal để bán cho 90% dân số. Hoặc bạn bị dán nhãn cảnh báo và chỉ bán được ở ngách rất nhỏ.
Mục Tiêu Bảo Vệ Người Tiêu Dùng
Chính phủ Indonesia muốn thiết lập một trật tự mới. Họ muốn đảm bảo mọi thứ người dân ăn uống đều được kiểm soát bởi nhà nước.
Luật này cũng nhằm bảo hộ nền sản xuất trong nước. Các doanh nghiệp nước ngoài muốn vào Indonesia phải vượt qua hàng rào kỹ thuật này.
Luật JPH không phân biệt đối xử. Dù là doanh nghiệp Indonesia hay doanh nghiệp Việt Nam, tất cả đều phải tuân thủ.
Lộ Trình Tuân Thủ Đối Với Thực Phẩm Và Đồ Uống Nhập Khẩu
Chính phủ Indonesia áp dụng lộ trình từng bước (Phase-in). Họ không bắt buộc tất cả các ngành hàng phải tuân thủ ngay lập tức.
Mốc Thời Gian Sinh Tử: 17/10/2024
Đây là hạn chót (Deadline) quan trọng nhất mà doanh nghiệp F&B cần nhớ. Giai đoạn 1 áp dụng cho Thực phẩm và Đồ uống đã kết thúc vào ngày 17/10/2024.
Kể từ sau ngày này, mọi thực phẩm nhập khẩu vào Indonesia phải có chứng nhận Halal. Nếu không, hàng hóa sẽ bị coi là vi phạm pháp luật.
Cơ quan chức năng sẽ tiến hành kiểm tra gắt gao trên thị trường. Sản phẩm không tuân thủ sẽ bị tịch thu và tiêu hủy. Doanh nghiệp vi phạm có thể bị phạt tiền hoặc cấm nhập khẩu vĩnh viễn.
Lộ Trình Cho Các Ngành Hàng Khác
Đối với mỹ phẩm, thuốc cổ truyền và thực phẩm chức năng, hạn chót là năm 2026. Đối với thuốc kê đơn (Dược phẩm), lộ trình kéo dài đến năm 2029 hoặc 2034 tùy loại.
Tuy nhiên, đừng chủ quan với các mốc thời gian xa. Quy trình xin cấp phép thường kéo dài từ 6 tháng đến 1 năm.
Nếu bạn đang xuất khẩu Indonesia các mặt hàng thực phẩm, bạn phải hành động ngay. Nếu chưa có chứng nhận, hãy dừng việc xuất hàng để tránh rủi ro.
Đối với các doanh nghiệp chưa xuất khẩu, đây là rào cản gia nhập. Nhưng nếu vượt qua được, bạn sẽ có lợi thế cạnh tranh rất lớn. Vì nhiều đối thủ chậm chân đã bị loại bỏ khỏi cuộc chơi.
Quy Trình Hợp Tác Công Nhận Lẫn Nhau (MRA) Với Việt Nam
Doanh nghiệp Việt Nam không thể bay sang Indonesia để nộp hồ sơ trực tiếp. Chúng ta phải thông qua cơ chế công nhận lẫn nhau (Mutual Recognition Agreement – MRA).
Chứng Chỉ Halal Của Việt Nam Có Giá Trị Không?
Đây là câu hỏi sống còn. Theo quy định của BPJPH, họ chỉ chấp nhận chứng chỉ từ các Tổ chức Chứng nhận Halal Nước ngoài (FHCB) đã được họ công nhận.
Nghĩa là, không phải tổ chức cấp Halal nào tại Việt Nam cũng được BPJPH gật đầu. Nếu bạn làm chứng chỉ với một đơn vị không có trong danh sách của BPJPH, tờ giấy đó vô giá trị tại Indonesia.
Hiện nay, các cơ quan chức năng Việt Nam đang nỗ lực làm việc với BPJPH. Một số tổ chức chứng nhận uy tín tại Việt Nam đã và đang trong quá trình đánh giá MRA.
Quy Trình Xin Cấp Phép Cho Doanh Nghiệp Việt
Bước 1: Doanh nghiệp chọn Tổ chức chứng nhận tại Việt Nam đã được BPJPH công nhận. Bước 2: Tiến hành đánh giá nhà máy theo tiêu chuẩn HAS 23000 (hoặc tiêu chuẩn tương đương của Indonesia). Bước 3: Tổ chức Việt Nam cấp chứng nhận Halal cho doanh nghiệp. Bước 4: Doanh nghiệp đăng ký chứng nhận đó lên hệ thống “SiHalal” của BPJPH (Registration of Foreign Halal Certificate). Bước 5: BPJPH cấp số đăng ký để doanh nghiệp in lên bao bì.
Lưu ý rằng quy trình này tốn kém và nhiều thủ tục. Đặc biệt là phí đăng ký trên hệ thống của Indonesia.
“Trong kinh doanh quốc tế, sự tuân thủ pháp luật là nền tảng của sự bền vững.”
Đừng cố gắng lách luật hay làm giả giấy tờ. Hệ thống quản lý của Indonesia hiện nay đã được số hóa và liên kết chặt chẽ.
Hoa Sen Foods luôn theo dõi sát sao các biến động này. Chúng tôi làm việc với các đối tác tư vấn pháp lý hàng đầu tại Jakarta.
Lời khuyên của chúng tôi: Hãy kiểm tra kỹ năng lực của đơn vị cấp chứng nhận. Hãy hỏi họ: “Các anh đã có MRA với BPJPH chưa?”. Câu trả lời của họ quyết định số phận lô hàng của bạn.
Thị trường 280 triệu dân vẫn ở đó, đầy tiềm năng và thách thức. MUI và BPJPH đã thiết lập luật chơi mới. Người chiến thắng là người hiểu luật và tuân thủ tốt nhất.
Hoa Sen Foods sẵn sàng chia sẻ thông tin và kinh nghiệm thực tế. Chúng tôi muốn cùng cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam vững vàng vươn ra biển lớn.
Hãy chuẩn bị kỹ càng cho hành trang xuất khẩu của bạn. Chúc quý doanh nghiệp thành công chinh phục thị trường vạn đảo.
Xem thêm: Thị Trường Halal Việt Nam 2025: Nắm Bắt Cơ Hội 23 Tỷ USD
